Granie na telefonie to rozrywka o historii liczonej w dekadach. Dlaczego jednak smartfony, które powinny przyciągać graczy wszelkiej maści, nie zdobyły wśród niektórych grup uznania? Być może winowajca był tylko jeden.
Granie na smartfonie, a hardkorzy
Nad problemem zaangażowanych graczy i ich relacją ze smartfonami pochyliłem się już jakiś czas temu, w listopadzie 2024 roku. Szukając przyczyn takiego stanu rzeczy wymieniałem, m.in. nieintuicyjny Sklep Play, słaby marketing ze strony wydawców, brak gier, które kupiłyby nas grafiką, czy problem z budowaniem biblioteki.
Dwa lata to jednak szmat czasu. Człowiek mądrzeje (a przynajmniej tak powinno być), rynek zmienia się z miesiąca na miesiąc, a kilka wydarzeń może sprawić, że czyjeś poglądy zmienią się o sto osiemdziesiąt stopni.
Jak zatem możecie się domyślać „coś” sprawiło, że po półtora roku wracam do tematu, gotowy podzielić się wcale-nie-tak-tajemną wiedzą, która może pomóc przekonać się komuś do używania smartfona jako bardziej poważnego źródła gamingowej rozrywki.
Jak dużo zmieniło się w mobilnym gamingu do 2026 roku?
Epic Games Store, czyli lepszy rydz niż nic
Nikogo raczej nie powinien zaskoczyć fakt, że wydawcy gier AAA oraz udostępniający platformy Google i Apple nie zmienili trajektorii i darmowe gry mobilne z mikropłatnościami to dla nich wciąż kura znosząca nie tyle złote, co diamentowe jaja – w 2025 roku zyski z rynku mobilnego osiągnęły poziomi 82 miliardów dolarów, z czego znaczną większość stanowią „popierdółki”, pokroju Honor of Kinds, Royal Match czy Candy Crush Saga.
Wygląda jednak na to, że nadzieja dla bardziej zaangażowanych graczy pojawiła się w 2025 roku. Wtedy to Epic – zgodnie z obietnicą – uruchomił własny marketplace, który próbuje reklamować sztuczką znaną od lat z rynku PC… rozdając darmowe tytuły.
Biorąc pod uwagę treści, jakie zostały udostępnione do przypisania na zawsze do konta, mobilnemu Epic Games Store udało się kilka razy dostarczyć naprawdę solidne propozycje – do dziś szczęśliwcom udało się załapać na Star Wars: Knight of the Old Republic, Loop Hero czy Dead Cells, a sam sklep nie jest już wyłącznie hubem dla Fortnite’a i Rocket League. W ofercie EGS znajdziemy m.in. rozszerzone edycje Baldur’s Gate, Endling – Extinction is Forever czy klasyki Amanita Design (Samorost, Machinarium, Botanicula).
Tym, co najbardziej boli mnie w obecnej wersji sklepu, jest beznadziejny system wyszukiwania, niedziałające powiadomienia o promocjach i taka sobie ekspozycja w internecie. Wiem, że pominąłem wiele tytułów rozdawanych za darmo, ale w większości przypadków sam muszę pamiętać o tym, żeby raz na jakiś czas odwiedzić mobilny Epic Games Store.
Dlaczego gigant nie reklamuje własnej platformy za pomocą wersji dedykowanej komputerom stacjonarnym? Nie odpowiem Wam na to pytanie – kwestia czym mogła być ekspansja Epica, a nie jest to temat na inny tekst.
Wyszedł Asus, zostało ZTE
Kiedy recenzowałem telefon Asus ROG Phone 9 Pro, nie wiedziałem, że trzymam w rękach urządzenie o historycznym znaczeniu. Asus przyznał na początku 2026 roku, że rezygnuje z rynku smartfonów i planuje skupić się na PC oraz namacalnym AI (smart okulary, robotyka). „Dziewiątka” może więc nigdy nie doczekać się następcy.
Jeżeli więc komuś marzył się sprzęt o mocno gamingowej urodzie, pozostało mu patrzeć wyłącznie w stronę ZTE. Chiński moloch od lat rozwija markę Redmagic, skierowaną w stronę wymagających graczy, a dla osób bardziej kompromisowych powstają takie urządzenia jak Nubia Neo 3 GT.
Dwie recenzje gamingowych sprzętów z dwóch skrajnie różnych półek cenowych w okresie 12 miesięcy sprawiły, że zacząłem zastanawiać się, co mogłoby sprawić, że mobilny gaming nie wiązałby się ze zmianą urządzenia, a poważną odpowiedzią na pytanie, jaki jest najlepszy sprzęt do grania, byłoby „ten, który masz w kieszeni”.
Klucz do mobilnego gamingu
Tak się składa, że zarówno Asus, jak i Nubia, przygotowały dla swoich urządzeń kontroler zapewniający właścicielowi urządzenia dostęp do fizycznych analogów i przycisków. Choć nie były one częścią zestawu recenzenckiego, zacząłem myśleć o zakupie akcesorium tego typu. Nie będąc impulsywnym kupującym z natury, z zakupem nosiłem się jeszcze przez kilka miesięcy, aż udało mi się podjąć decyzję – ma być w miarę niedrogo, ale z głową.
Nie zanudzając Was szczegółami – pod koniec 2025 roku zakupiłem na portalu z ogłoszeniami używany kontroler za równe 100 złotych (producenta i model pomijam celowo – dowiecie się dlaczego na końcu tekstu). Kiedy w końcu znalazłem dłuższą chwilę, aby podpiąć urządzenie i pobawić się nim chwilę poczułem, jakbym od kilku lat oszukiwał siebie i po części czytelników.
Możesz mieć rozbudowaną bibliotekę gier, dobry marketing i oferować na tyle zaawansowaną układy graficzne, że tytuły mobilne potrafią przypominać te dostępne na PC – nie przekonasz jednak nikogo, że twoja platforma jest poważna, jeżeli nie zaoferujesz graczom właściwego sterowania. A dotykowy ekran w smartfonie to najgorszy kontroler, jaki można sobie wyobrazić.
Zanim jednak zadźgacie mnie palcami na śmierć, najpierw pogadajmy o zakupionym kontrolerze i jakie gry zmieniły mój światopogląd. W skrócie – to sprzęt pozbawiony jakiejkolwiek baterii czy modułu Bluetooth – jedyny sposób, aby podłączyć go do urządzenia, to za pomocą gniazda USB-C. Uprzedzam zmartwionych – osadzono je na specjalnym, wyginającym się mocowaniu, dzięki czemu grubość i położenie wejścia w telefonie nie ma znaczenia.
Za pomocą rozsuwającego się mechanizmu maksymalna szerokość podpinanego urządzenia wynosi aż 213 milimetrów – gdyby zatem komuś przyszło do głowy połączyć kontroler z małym tabletem (pokroju Redmi Pad SE 8,7 czy Samsung Galaxy Tab A11) to jest to jak najbardziej możliwe.
Warto dodać, że gałki wykorzystują efekt Halla, wbudowany port USB-C pozwala na ładowanie pass-through (akcesorium nie pobiera żadnej energii i przesyła ją dalej w celu ładowania smartfona, ograniczając nagrzewanie się sprzętu), a producent przygotował dedykowaną aplikację umożliwiającą personalizację ustawień.
Dlaczego ekran dotykowy to nie to samo?
Pierwsza kwestia, dlaczego ekran smartfona to słaby kontroler, wiąże się z fizycznością i haptyką, jaką oferują klasyczne akcesoria. Może i ekran dotykowy to mniej elementów ruchomych i elektroniki niż we współczesnym, przeciętnym padzie, ale żaden wyświetlacz i wibracje pod nim nie zastąpią faktycznego poczucia, że jeden palec wychyla właśnie gałkę do przodu, a drugi jest już gotowy do wciśnięcia „X”.
Jest to w sumie o tyle zabawne, że do podobnych wniosków doszła ostatnio branża motoryzacyjna. Choć producenci nie przyznają się do tego bezpośrednio, to zdali sobie sprawę, że „ekranoza” nie jest rozwiązaniem idealnym i – zamiast asystentów głosowych i ustawień ukrytych w UI – klienci wolą czuć, że panel sterowania klimatyzacją mają dosłownie pod ręką.
Druga kwestia to dostosowanie rozgrywki do kontrolera. Gdyby wskazać najważniejsze gry mobilne, skupiające się na możliwościach oferowanych przez ekran dotykowy, najprawdopodobniej wybrałbym klasyki, takie jak Angry Birds, Cut the Rope i Fruit Ninja. Gameplay i sterowanie stanowią w tym przypadku harmonię – palec naciąga procę, przecina linę czy symuluje machnięcie mieczem. Input może być krótki, skupia się na dużych obiektach, zajmujących większość ekranu, a jakość oprawy graficznej jest drugorzędna.
A teraz spróbujmy wyobrazić sobie granie w Red Dead Redemption na flagowcu z małym ekranem. Przykładasz palce do ekranu, czym z automatu zasłaniasz sobie większość pola widzenia. Obiekty w oddali wymagają precyzji w nakierowywaniu celownika (tutaj kłania się również poprzedni punkt), a tytuł powstał z myślą o zupełnie innym kontrolerze. Sterowanie na ekranie dotykowym to w tym scenariuszu tylko marna proteza tego, czym jest pierwszy lepszy kontroler z dwoma analogami i szeregiem przycisków.
Ale moje Nintendo…
Część osób może oczywiście przywołać w tym miejscu dowód w postaci Nintendo DS, że gry wykorzystujące ekran dotykowy mają sens. Jak najbardziej jest to trafna uwaga, dlatego kilka akapitów wcześniej zaznaczyłem, że mowa o smartfonach. Dlaczego więc konsola, która obchodzi w tym roku swoje 22. urodziny i korzysta ze starszej technologii (ekran oporowy zamiast pojemnościowego) bardziej nadawała się do gier i otrzymała więcej kultowych tytułów?
Pierwsza kwestia to metoda dotyku. DS-y jak najbardziej dało się obsługiwać palcem, jednak Nintendo wiedziało, że nic nie zapewni takiej precyzji na małym ekranie jak dedykowany rysik i nigdy nie zrezygnowano z tego rozwiązania – ani w powiększonym modelu DSi XL, ani w 3DS-ie, a także w jego powiększonych edycjach z 2012 i 2017 roku. Mały plastikowy „długopis”, zakończony precyzyjnym wskaźnikiem, to nie to samo, co pacanie dużym palcem po ekranie.
Druga sprawa wiąże się z obecnością alternatywy. Nintendo DS ma w swojej bibliotece gry, w które gra się wyłącznie za pomocą rysika jak Elite Beat Agents czy Trauma Center: Under the Knife, jednak wszyscy wiemy na tym etapie tekstu, że nic nie zastąpi krzyżaka i guzików.
Dzięki temu pierwszy DS nie tylko był kompatybilny z grami na Game Boy Advance, ale również oferował „klasyczne doświadczenia” zaledwie wspomagane dotykowym ekranem, jak GTA: Chinatown Wars, Need for Speed Nitro czy The Legend of Zelda: Phantom Hourglass.
Teraz to da się grać!
Gier wartych wypróbowania na smartfonie, wyposażonym w dodatkowy kontroler, jest setki, jednak ograniczone możliwości i czas sprawiły, że przetestowałem w ten sposób kilka, kilkanaście gier o różnym rodowodzie. Każda udowodniła mi jednak, że akcesoryjny kontroler to jedyna słuszna droga.
Weźmy na tapet chociażby multiplatformowe gacha games i popularnego reprezentanta w postaci Zenless Zone Zero. Sterowanie w grze jest uproszczone do tego stopnia, że grając przez pierwszych kilka godzin dotykowo byłem w stanie to przeżyć. Kiedy kontroler poszedł w ruch, nagle przestałem się czuć, jakbym grał w pożeracza czasu i wyłudzacza pieniędzy – to pełnoprawna gra akcji, gdzie w końcu nie muszę skupiać się na tym, gdzie dokładnie znajduje się przycisk do podmiany bohatera czy odpalanie ulta. Podobne objawienia odczuwa się przy Genshin Impact czy Where Winds Meet.
A co z portami starszych i nowszych klasyków? Tak samo – po prostu Titan Quest czy Dead Cells nie zostały stworzone do tego, żeby sterować nimi za pomocą miziania paluchem po ekranie. Można to robić, ale cała precyzja, a co za tym idzie również frajda płynąca z zabawy, gdzieś ucieka.
Gracze wiedzą, jak ważne jest kombinowanie – grzebanie w ustawieniach gry, aby uzyskać stabilne 60 klatek na sekundę i niezłą grafikę jednocześnie, overclocking, żeby wycisnąć dodatkowe fps-y z tego, co się ma pod ręką…
Chcę powiedzieć, że jeżeli nie żal komuś jednego albo dwóch dodatkowych siwych włosów to przy nowoczesnej sieci internetowej w domu Wasz smartfon może stać się PlayStation Portal. Aplikacja GameHub pozwala bowiem obejść głupie ograniczenie Sony niewykrywające GameSir jako kontrolera. W przypadku graczy PC jest o wiele łatwiej – Valve po prostu udostępnia działającą aplikację Steam Link – w ten sposób streamowanie gier na ekran telefonu nie oznacza gigantycznego kompromisu w kwestii sterowania.
Akcesoryjny kontroler to także po części eko retrogaming
Możliwe, że sporo osób spodziewało się poruszenia tego tematu. W końcu emulatory konsol powstawały już na Androida 2.1 ponad piętnaście lat temu i w przypadku 16-bitowych konsol sprawdzały się całkiem nieźle. Wtedy smartfony opierały się jeszcze na jednordzeniowych układach mobilnych o taktowaniu 1 GHz i ilości RAM-u liczonego w megabajtach. Dzisiaj standardem jest co najmniej 8 rdzeni i 4 GB RAM-u na pokładzie. Nic więc nie stoi na przeszkodzie, aby kilkuletnie urządzenie było w stanie emulować PlayStation 2 czy GameCube’a.
Piszę o tym dlatego, że w ostatnich kilku latach widać popularyzację handheldów skupiających się na scenie retro. Granie na nostalgii w tym przypadku wyprowadza perfekcyjnego prawego sierpowego dla portfeli dzisiejszych trzydziestoparolatków. W końcu wizja ogrywania ulubionych hitów z Pegazusa i pierwszego PlayStation na konsoli przypominającej Game Boy Advance SP jest dla wielu aż nazbyt kusząca.
Jako człowiek o sporej niechęci do kłócenia się w internecie nie planuję kogokolwiek przekonywać do swoich racji. Warto jednak spojrzeć na całą sytuację chłodnym okiem. Przenośne konsole z emulatorami to inwestycja w sprzęt, który swoją specyfikacją ustępuje Waszemu smartfonowi. Serio – sprawdźcie sobie, co siedzi w takim nowym smartfonie za 500 złotych, a co w Anbernicu RG35XXSP – jednej z najpopularniejszych propozycji do 300 złotych.
Wiem, że wygodnie jest też powiedzieć, że telefon nawet z podłączonym kontrolerem to nie to samo, bo występują rozpraszacze w postaci powiadomień i wiadomości wysyłanych przez znajomych – jeżeli jednak obok gracza leży telefon, to i tak w każdej chwili może on przerwać rozgrywkę na sprawdzenie, co tam się dzieje na świecie. A żeby odłączyć się całkowicie na te 10-15 minut rozgrywki na smartfonie można poszukać ustawień w gamingowej nakładce producenta lub w ostateczności włączyć tryb samolotowy.
Jak najbardziej wierzę w siłę argumentu, że typowy smartfon z dodatkowym akcesorium gryzie kogoś estetycznie w oczy i woli zainwestować w dedykowane urządzenie do grania w starocie. Gdyby jednak spojrzeć na to właśnie od strony ekologicznej, retrokonsolki, przy których zazwyczaj nie kończy się z zakupem jednego modelu, przegrywają w tej kwestii z zakupem akcesoryjnego kontrolera.
Dlaczego akurat teraz?
Sposobów na rozbudowanie smartfona o fizyczne przyciski i analogi jest wiele. Rozsuwane akcesoria, adaptery umożliwiające podpięcie ulubionego pada, sprzęty przypominające kontroler, ale z uchwytem u góry – do wyboru, do koloru. Nie są to też nowe rzeczy – wsparcie dla kontrolerów na Androidzie dopracowano już w 2012 roku przy premierze wersji 4.1 Jelly Bean. Wtedy też pojawiły się pierwsze poważne urządzenia pokroju Moga Pocket. Skoro rozwiązanie jest na rynku od ponad 13 lat, to czy jest sens pisać o nim w 2026 roku?
Patrząc na obecny stan mobilnego gamingu – jak najbardziej. Wiele osób wciąż nie traktuje poważnie smartfonowych portów gier i wierzy, że telefon nadaje się do mało dynamicznych gier pokroju Slay the Spire, a nie do przechodzenia GTA: Vice City. Wierzę również, że wiele osób narzeka na koślawe sterowanie na ekranie nie wiedząc, że ceny nowych kontrolerów nie zaczynają się od 500-600 złotych, a od ok. 160 złociszy.
Do tego dorzucam jeszcze rosnącą popularność tanich retrokonsolek, które wcale nie ustępują mocą przeciętnemu smartfonowi i zaczynam odczuwać wewnętrzną potrzebę, aby przekonywać ludzi, że jeżeli uważają się za hardkorowych graczy, którzy nie przekonali się do grania na smartfonie, to kluczem do zmiany może być dopasowany kontroler mobilny. Gry i technologia już tu są – pora tylko wrócić do korzeni.
Teraz możecie zrozumieć, dlaczego próbowałem się powstrzymać z podawaniem marki i modelu kontrolera – nie chciałem, aby mój zachwyt nad całą kategorią sprzętu został odebrany jako reklama konkretnego rozwiązania. Mam więc nadzieję, że ci, którzy postawili już na mobilnym graniu krzyżyk, spróbują dać smartfonom jeszcze jedną szansę.
