Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało „Czarną księgę młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce”. Dane, które pojawiają się w dokumencie, są zatrważające.
Przemoc rówieśnicza, cyberagresja i nowe zagrożenia AI
Publikacja Ministerstwa Cyfryzacji jest podsumowaniem danych polskich i międzynarodowych instytucji badawczych – NASK, Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, Dyżurnet.pl oraz WHO. Niestety, potwierdza ona to, o czym mówi się już od dłuższego czasu – młodzi użytkownicy internetu muszą mierzyć się z wieloma poważnymi problemami, a często są pozostawieni sami sobie. Algorytmy z kolei mogą tylko potęgować negatywne emocje, aby oczywiście przynosić zysk platformom cyfrowym.
Z „Czarnej księgi” dowiemy się, że aż 39% polskich nastolatków doświadczyło różnej formy cyberprzemocy, takiej jak wyzywanie, ośmieszanie, poniżenie czy szantaż. Co więcej, w przypadku 24% ofiar nękanie powraca co najmniej raz w miesiącu, a 47% pokrzywdzonych uczniów nikomu o tym nie powiedziało i nie podjęło żadnych działań.
Do tego dochodzi cyberagresja seksualna – jej ofiarą padło 45,5% badanych nastolatków w wieku od 14 do 18 lat, a 10,6% uczniów spotkało się z groźbami ujawnienia materiałów intymnych. Ponad 70% osób ukryło najbardziej dotkliwy incydent przed dorosłymi, a 76,5% ofiar nie znało tożsamości swojego oprawcy.
Ministerstwo Cyfryzacji zwraca uwagę, że ofiarami mogą stać się nawet dzieci, które nie powinny mieć konta na platformach cyfrowych. TikTok wymaga, aby użytkownicy mieli ukończone 13 lat, ale w Polsce korzysta z niego aktywnie około 760 tysięcy dzieci w wieku od 7 do 12 lat. W przypadku Instagrama ma to być około 290 tys. zbyt młodych użytkowników. Natomiast średni wiek pierwszego kontaktu z pornografią w sieci wynosi w Polsce 11 lat i 3 miesiące.
Przeraża też fakt, że liczba potencjalnych zagrożeń rośnie, a nowe przynosi rozwój sztucznej inteligencji – np. generowanie zdjęć, które mogą zostać wykorzystane do cyberprzemocy. Zaskakuje to, że – owszem – 70% nastolatków korzysta z AI, ale ponoć 63% nie zna pojęcia deepfake.
Tymczasem platformy nie reagują na zgłoszenia – w pierwszym półroczu 2026 roku 76% zgłoszeń w monitoringu NASK zostało odrzuconych lub pozostawionych bez interwencji. Przykładowo platforma X odrzuciła blisko 79% zgłoszeń.
Ministerstwo Cyfryzacji proponuje rozwiązanie
Problem jest złożony i podpisanie jednej ustawy nie zmieni zachowania nastolatków, a także nie sprawi, że rodzice faktycznie zangażują się w wychowanie dzieci. Ministerstwo Cyfryzacji widzi jednak w DSA (Akt o usługach cyfrowych) skuteczną tarczę, która zapewni nastolatkom bezpieczeństwo w internecie.
DSA wprowadza bowiem obowiązki dla dostawców usług internetowych, zakazując m.in. manipulacyjnych i uzależniających interfejsów, profilowania reklam wobec małoletnich oraz zmuszając do rzetelnej oceny ryzyka systemowego dla praw dziecka. Inicjatywa jest więc zdecydowanie godna pochwalenia, ale z drugiej strony pojawią się głosy dotyczące wolności słowa, potencjalnej cenzury czy wątpliwości związanych z tym, kto miałby stwierdzać, co jest lub nie jest dezinformacją. Oczywiście cała sprawa nie jest zero-jedynkowa, jak starają się przekonać obie strony sporu.
Ministerstwo Cyfryzacji dodaje, że DSA wymaga również sprawnego krajowego aparatu wykonawczego. Dzięki temu możliwe stanie się wydawanie natychmiastowych nakazów zwalczania nielegalnych treści (w tym szantażu intymnego i materiałów krzywdzących dzieci). Ponadto korporacje będą mogły odczuć skutki swoich działań (a raczej braku działań na zgłoszenia), bowiem DSA ma zapewnić podstawy do nakładania sankcji finansowych na dostawców.
Ustawa, która pozwoli w Polsce wdrożyć DSA, oczekuje na decyzję Prezydenta RP. Zgodnie z konstytucyjnymi terminami czas na złożenie podpisu upływa w najbliższy piątek, 13 listopada 2026 roku.
